DOLAR 18,6408 0.02%
EURO 19,7380 0.53%
ALTIN 1.077,290,04
BITCOIN 3216701,77%
İstanbul
11°

PARÇALI BULUTLU

17:43

AKŞAM'A KALAN SÜRE

A?masra maden patlaması soruşturması: “Eşlerimizin havalandırma ile ilgili söylediği her şey gerçek çıktı”
  • Csa Haber
  • Sağlık
  • A?masra maden patlaması soruşturması: “Eşlerimizin havalandırma ile ilgili söylediği her şey gerçek çıktı”
69 okunma

A?masra maden patlaması soruşturması: “Eşlerimizin havalandırma ile ilgili söylediği her şey gerçek çıktı”

Amasra'da meydana gelen maden ocağı patlaması sonrasında soruşturma sürüyor.

ABONE OL
08/11/2022 06:00
A?masra maden patlaması soruşturması: “Eşlerimizin havalandırma ile ilgili söylediği her şey gerçek çıktı”
0

BEĞENDİM

ABONE OL

“Eşlerimizin şehit olmadan söylediği her şey bir bir ortaya çıktı. Havalandırmada sorun var, ocak bakıma alınacak demişlerdi. Hepsi şehit olmadan evvel madendeki ihmalleri anlatmış; ailesine diyemezse arkadaşına, arkadaşına diyemezse sevgilisine… Göz nazaran göre gittiler işte.”

İkiz bebeklere gebe 24 yaşındaki Sena Sıla Yıldırım, Amasra’da Türkiye Taşkömürü Kurumu’na ilişkin maden ocağındaki patlamada eşini kaybeden onlarca bayandan biri.

Facianın akabinde Amasra’daki madenci aileler bir yandan yaralarını sarmaya çalışırken, öbür yandan soruşturmayı yakından takip ederek hukuksal basamağa hazırlık yapıyor.

Bilirkişi ön raporu ve tutuklu şahısların birinci savcılık tabirleri, maden ocağının işleyişine dair pek çok ihmal argümanını, denetimsizlik ve aksaklık tespitlerini ortaya koyuyor.

İTÜ ve Kocaeli Üniversitesi’nde vazife yapan akademisyenlerden oluşan uzman heyeti, madende “havalandırma eksikliği, metan gazı ölçümlerinin tesirli yapılmaması, kömür tozuyla gayret edilmemesi” üzere kritik kusurlar olduğunu kıymetlendiriyor.

42 madencinin öldüğü patlamaya ait kritik tespitlerden biri, grizu patlamasının meydana geldiği noktaya en yakın havalandırma sisteminin beşte bir oranında çalıştığına yönelik.

B?ilirkişi raporunda neler öne çıkıyor?

Raporda ayrıyeten teknik işçi sayısındaki yetersizliğin kazada etken olduğu ve ilgili bakanlıklar tarafından madende yapılan rutin kontrollerin “gereken aktifliği sağlayamadığı” kaydedildi.

Merkezi gaz izleme sisteminden alınan datalar üzerinden, madende patlama gerçekleşmeden evvel çokça kere, “neredeyse rutin olarak” çok riskli metan düzeylerinin görüldüğü tespit edildi. Lakin bu tespite rağmen hiçbirinde ocağın kısmen dahi boşaltılması istikametinde bir tedbir alınmadığı belirtildi.

Bilirkişi raporunda, birincil sebep olarak havalandırma eksikliği gösterilirken, “Havalandırma sistemi kâfi ve tesirli olsaydı olayın meydana gelmesi önlenirdi” sözlerine yer verildi.

Soruşturma kapsamında tutuklu bulunan kimi çalışanların sözlerine nazaran, madendeki havalandırma sorunu bilinmesine karşın patlama anına kadar rastgele bir tedbir alınmadı.

ANKA Haber Ajansı’nın 3 Kasım’da yayımladığı birinci sözlere nazaran, tutuklu emniyet mühendisi Şahan Kahraman, kazanın meydana geldiği kottaki 4 hava pervanesinden birinin arızalı olduğu ve gerekli kesimin kazaya dek temin edilemediğini söyledi.

Tutuklu işletme baş mühendisi Mehmet Tural ise savcılıktaki sözünde, “Mevcut kazada havalandırma konusunda sorumluluk büsbütün iş güvenliğine aittir, tozla uğraş konusunda da iş güvenliğine aittir” dedi.

BBC Türkçe’nin patlama sonrası gerek maden ocağında gerek taziye meskenlerinde konuştuğu pek çok madenci ailesi, yakınlarının birkaç aydır ocaktaki riskli metan düzeyine karşın, iş güvenliği sağlanmandan çalıştırıldıklarını anlatmıştı.

Sena Sıla Yıldırım, “Eşim bana şehit olmadan 2 hafta evvel madenin havalandırmasında sorun olduğunu söylemişti. Ölmeden evvel söyledikleri gerçekler ortaya çıktı lakin olan tekrar bizimkilere oldu” demiş ve bu soruşturmanın yalnızca “teknik personel” düzeyinde kalmasından tasa ettiğini söylemişti:

“Bilirkişi ön raporunda üst düzey genel müdürlere pek değinilmemiş. Tutuklananlar müdürler ya da yöneticiler değil, ekseriyetle teknik elemanlar. Ölen barutçu ve nezaretçi üzere çalışanların üzerine hata atma başladı. Bunların hiçbirini kabul etmiyorum.”

“E?n yakın havalandırma 70 metre ileride ve cılız bir hava üflüyor”

Kömür madenlerinde üretim sırasında her dinamitleme yapıldıktan sonra muhakkak ölçü metan gazı açığa çıkıyor. Bu durum aslında son derece olağan.

Açığa çıkan bu gazın bir metan patlamasına dönüşmemesi ve çalışanların sıhhatini tehlikeye atmaması için ise tesirli bir havalandırma sistemiyle maden dışına atılması gerekiyor.

Bilirkişi raporuna nazaran Amasra’daki maden ocağında bu düzenek işlemedi. Patlama, barutçunun -320 kotun en uç noktasında grubuyla birlikte dinamitleme yaptıktan sonra metan gazı düzeyinin süratli bir formda artması ve grizu patlamasına dönüşmesiyle gerçekleşti.

Raporda, “Yetersiz ve etkisiz havalandırma sistemi olayın meydana gelmesindeki en temel unsurdur” tabirleri yer aldı:

“Ocak içinde kâfi ölçüde ve süratte hava deveranı sağlanamamış, bu nedenle yanıcı, patlayıcı gazları ve tozları insanların çalıştığı ve bulundukları yerlerde seyreltme ve süratle ortamdan uzaklaştırma vazifesi yerine getirilememiştir.”

Ayrıca, “-300 ve -350 katlarına gönderilen hava ölçüsü son derece yetersizdir. Bu büyüklükteki bir ocakta bu kadar az hava ile kâfi ve faal bir havalandırma sağlamak neredeyse imkansızdır” tabirlerine yer verildi.

BBC Türkçe’ye konuşan Avukat Sercan Ortan, kazaya en yakın havalandırma vantüpünün hem uzakta hem de olmasın gerekenin 5’te 1’i düzeyinde hava üflediğini kaydediyor:

“Yeraltında emekçilerin hangi noktada öldüğünü gösteren haritaya baktığımızda, en önde lağımı atan kişi ve grubu olduğunu görüyoruz. Yani delikleri delip içine barutları koyduktan sonra olması gerektiği halde geri çekilmişler.”

“İşçiler geri çekildiği esnada bu deliklerden metan sızmaya devam ediyor fakat en yakın havalandırma vantüpü dinamit atılan yere yaklaşık 60-70 m uzaklıkta ve olması gerekenin 5’te 1’i düzeyinde bir pak hava üflüyor.”

“O cılız hava sebebiyle maalesef dinamit sırasında açığa çıkan metan pak havayla karışıp kirli hava yolundan atılamıyor. Çalışanlar geriye çekilirken orada daima ağırlaşan bir metan kelam konusu.”

Aran, madende metan aşikâr bir yoğunluğa ulaştıktan sonra rastgele bir alev kaynağına muhtaçlık duymadan, “iki taşın birbirine çarpmasıyla açığa çıkan küçük bir kıvılcımla bile” patlayabileceğini söylüyor.

“Madendeki yüksek gaz düzeyi rutin ancak üretim hiç durmamış”

Madendeki metan gazı düzeyi %1,5 ve %2’nin üzerine çıktığı anda tehlike arz etmeye başlıyor.

Merkezi gaz izleme sistemi datalarının incelendiği eksper raporuna nazaran, maden ocağındaki metan gazı düzeyi geçmişten bu yana “neredeyse rutin olarak” tehlikeli düzeylerde seyretmişti.

18 Ekim’de konuşan kahveci Rıfat Akgül, patlamada hayatını kaybeden madenci Şaban Yıldırım’ın kendisine patlamadan iki hafta evvel madendeki metan gazı probleminde bahsettiğini anlatmıştı:

“Şaban bana ocakta gaz meşakkati olduğunu söylemişti ve ‘Madene giriyoruz, çıkıyoruz ancak hayatımız tehlikede’ demişti. Çocuklar esasen içeride gaz derdi olduğunu amirlerine söylemişler ancak ‘çalışın, devam edin’ karşılığını almışlar.”

Madendeki metan sensörlerini inceleyen uzman heyeti de patlamanın olduğu -320 kotunda farklı tarihlerdeki metan gazı düzeylerine dair şunları not ediyor:

“-320 kalın damar bacasındaki metan düzeyleri birçok sefer yasal üst limit olan %2’yi geçmiştir. İki sefer da sensörün ölçebileceği en üst limit olan ve metan gazı alt patlama limiti %5’i geçtiği görülmektedir. Grafikler dikkatle incelendiğinde, metan düzeyinin müteakip kereler uzun müddet boyunca %1,5 ve %2’nin üzerinde kaldığı görülecektir.”

“-320 Kalın Damar Tavan Yolu’ndaki metan düzeyleri neredeyse rutin olarak %1,5’i ve nizamlı olarak da %2’yi aştığı için potansiyel olarak patlayıcı metan düzeylerinin birçok kere mevcut olabileceği söylenebilir. Bu durumların oluşması da yetersiz ve etkisiz havalandırmaya ilaveten metan drenajı uygulamasının olmamasıdır.”

Tutuklu emniyet mühendisi Şahan Kahraman savcılık tabirinde, patlamadan bir hafta evvel madendeki metan gazı düzeyinin %4 düzeyine çıktığını ve bu sebeple çalışanları tahliye ettiğini, 1 gün sonra ise gaz düzeyinin olağana döndüğünü tez etti.

Avukat Ortan ise eksper raporuna dayanarak bu ocakta üretimin hiçbir vakit durdurulmadığını kaydediyor:

“Bilirkişi raporunda, geçmişte metanın yüksek düzeylere çıkmasına karşın üretimin durdurulmadığı zira üretilen günlük kömür ölçüsünün daima birebir düzeyde seyrettiği tespit ediliyor. Üretim rastgele bir vakitte durdurulmuş olsaydı, bu üretim kıymetlerine yansırdı.”

“Bu maden ocağında her gün ortalama tıpkı düzeyde kömür üretilmiş. Hatta emekçilerden öğrendiğimiz kadarıyla, bu ocakta aylık ortalama 5-6 bin ton civarında kömür çıkarılırken, Eylül ayında 15 bin ton civarında kömür çıkarılmış.”

“Kömür üretimi sırasında metan düzeyi %4’lere çıkabilir lakin burada kıymetli olan üretimi durdurup durdurmadığınız, personellerin güvenliğini alıp almadığınız. Buna dair hiçbir data yok maalesef.”

Grizu sonrasında kömür tozu patlaması yaşandı

Kömür üretimi sırasında ortaya çıkan kömür tozları, madenin yerine ya da vantüplerin üzerine yapışarak birkaç cm kalınlığında kömür tozu katmanı oluşturabiliyor.

Bu tozlar güçlü bir havalandırma sistemiyle madenden atılarak ya da üzerlerine serpilen kömür taşlarıyla tehlikesiz bir hale getirebiliyor.

Bilirkişi raporu, madende kömür tozuyla tesirli gayret edilmediği için grizu patlamasını kömür tozu patlamalarının takip ettiği ve facianın boyutlarını artırdığı tespit ediliyor:

“Grizu patlamasının kömür tozu patlaması ile ocağa yayılması, yaşanan kazanın boyutlarının ve tesir aralığının artmasına sebebiyet vermiştir.”

“İşletmede kömür tozu ile gayret konusunda hazırlanan yönergenin bulunmuş olması, işletme yetkililerinin de riskin farkındalığına işaret etmektedir. Tozla çaba aktif yapılsaydı meydana gelem kazanın tesiri daha az olabilirdi.”

Avukat Ortan, “Grizu patlamasından sonra ortam biriken ve temizlenmeyen kömür tozları da bu alevle birlikte patlamaya başlıyor” diyerek anlatıyor:

“Yer altında kutu üzere bir yerdesiniz, bu şiddetli basınç gidebildiği yere kadar şiddetlenerek gidiyor ve en son -300 düzeyindeki su torbalarını patlattığı için, yangın ve basınç o noktada duruyor.”

“Teknik işçi sayısı yetersiz”

Bilirkişi raporunda, madende teknik işçi sayısında eksiklik olduğu ve bu kusurun “kazanın meydana gelmesinde ekten olduğu” bedellendiriliyor.

Anka Haber Ajansı’nda şüphelilerin tabirlerini haberleştiren Gazeteci Tamer Arda Erşin, Amasra’da ölen madenci sayısı toplam emekçi sayısına oranlandığında, “Aslında Soma ile birebir büyüklükte bir facia lakin kimse bunun farkında değil” diyor.

Şüphelilerin sözlerinden aktaran Erşin, “İşin tuhaf tarafı şu, gaz izlem merkezinde olağanda iki kişi bulunması gerekiyormuş ancak o gün tek kişi varmış ve işçi eksikliği sebebiyle sık sık tek kişi kalabiliyorlarmış” diyor.

Öte yandan Ortan, evrakta yer alan gaz izleme sensör planına nazaran, kazaya en yakın gaz izleme sensörünün 80 metre uzakta olduğunu anlatıyor:

“Olayın olduğu damarda bir sensor var lakin bu sensor çok geride. Bu sensorun 18.09’da verdiği paha 1,69. Burada 1,69 ise muhtemelen patlamanın olduğu ve gazın daha ağır olduğu yerde çok çok daha yüksekti lakin bunun net bir verisini çıkarmak da çok güç.”

Erşin ise, “Patlamanın yaşandığı yerde birinci evvel barutçu ölmüş. Barutçunun metan düzeyinin yükseldiğinden, merkezi izleme sistemi üzerinden haberi olmuyor” diyor:

“Yetkililer, biz personellere seyyar gaz ölçüm aygıtları veriyorduk diye savunuyorlar kendilerini. Ölen kişinin lağımı atmadan evvel ölçmesi gerekiyordu diyorlar. Pekala o ne kadar sağlıklı sonuç veriyor, verdi mi? Bilinmiyor.”

TTK: “Patlamada havalandırmanın tesiri yok”

Kiraz, “Bizim kendi öngörümüz, kendi incelemelerimizle birlikte, havalandırmadan kaynaklanan bir sorun olmadığı, havalandırmadan kaynaklanan bir kaza olmadığı şeklinde” dedi.

Kiraz, 2021 yılında toplam 46 kere kontrol yapıldığını ve kontrol yapılan konuların kurumlara gönderildiğini kaydederek, kuruma bağlı 177 iş güvenliği uzmanı ve 16 iş yeri doktorunun misyon yaptığı bilgisini verdi.

Kiraz, Amasra’daki ana aspiratörün 1978 yılında kurulduğunu belirterek, “Söz konusu ayağın olduğu yerde gereksinim kadar hava basılıyor. 3 bin 750 küp hava, olağan şartlarda ocağa basılıyor” diye konuştu:

“Metan ölçümü yapıldı mı? Az evvel de izah ettiğim üzere, yeraltında metan sensörleri ile birlikte ölçümü yapılıyor. Ana galerilerde de çalışan takımlarda ferdî gaz ölçüm aygıtları var. Daima sabit olan metan sensörlerimize de yüzde 1-1,5’te de sesli ve ışıklı ihtar yapıyor.”

Gazeteci Erşin ise, “TTK’nın resmi görüşü aslında şu: Bizim havalandırmamızı kabahati yok, bizim eksikliğimiz yok. Reaksiyon çekecekleri için açıkça ölen emekçiler hatalıydı da diyemiyorlar, bu türlü sürüncemede bırakıyorlar” yorumu getiriyor.

Müessese Müdür Yardımcısı: “Sadece oturdum, maaş aldım”

Müessese Müdür Yardımcısı tutuklu Salih Atmaca sözünde, 2020 Ağustos ayında tüm vazifelerinden alındığını ve yalnızca kâğıt üzerine yönetici göründüğünü savundu:

“2020 Ağustos ayından sonra hiçbir iş yapmadım, talimat almadım, buyruk vermedim, hiçbir sorumluluk altında da değilim. Yalnızca oturdum, maaş aldım. Üretim iltisak müdürü olarak boş takım üzerimde duruyordu lakin bana bir şey yaptırılmıyordu.”

“Benim 2020 Ağustos ayından sonra iş icabı ocağa girmem, bana bağlı ünitelere buyruk vermem, bilgi almam hem şifaen hem de yazılı olarak yasaklanmıştır.”

Avukat Ortan, daha fazla kişi sorumlu olmasına karşın şu basamakta yalnızca 8 kişinin tutuklanmış olmasını yetersiz buluyor:

“Bunları teknik eleman olarak kıymetlendirebiliriz. Bizim bir sorumluluğumuz yok, bir sorun gördüğümüzde üstlerimize tabir ediyorduk ve artık biz günah keçisi ilan ediliyoruz diyorlar.”

“Eğer bilim tekniğine uygun olmayan koşullara isyan etmezseniz, oradaki üretimi durdurma yetkiniz olmasına karşın maddi dertlerle ya da siyasi dertlerle üretimi durdurmazsanız yaşananların sorumlusu haline gelirsiniz.”

A?masra’da hayatını kaybeden madencilerin eşleri olarak “Her birimizi kucağında çocuklar kaldı” diye Sena Sıla Yıldırım ise, kazadan sorumlu tüm yetkililer yargılanmasını istiyor:

“Bizim vekaletlerimiz sayesinde 8 kişi tutuklandı. Bizim gayemiz üst şahıslara de ulaşıp sonuçsuz kalmaması. Adalet yerini bulsun diye.”

A?masra maden patlaması soruşturması: "Eşlerimizin havalandırma ile ilgili söylediği her şey gerçek çıktı" - 05/12/2022

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.