Otomotivci doğmayanlar! Kimileri iflas edip tarihe karıştı

Csa Haber Kasım 21, 2021

Otomotiv deyip geçmeyin… Tarihi bir epey zengindir çünkü. Arabanın icadından bu yana yüzlerce, hatta binlerce irili ufaklı markaya konut sahipliği yapmış bir tarihten kelam ediyorum. Üstelik de, otomotiv dünyasından geçip giden ya da hala faaliyette olmayı başaran markaların tamamı, yalnızca ve yalnızca araba, ticari araç üreterek başlamamış bu maceraya… Tabir yerindeyse “anasının karnından otomotivci doğmamış” bir birçok. En güzel tanıdıklarınız bile…

Milliyet’ten Levent Köprülü’nün ilgili yazısı şöyle; İşte bu hafta, tam da bu bahsin üstüne parmak basmaya karar verdim! Artık “parmak basmak” diye bir şey kaldı mı bilemiyorum, lafın gelişi onu gerektirdi… Üstte “En âlâ tanıdıklarınız bile…” üzere bir şey yazıp da, sizde “biraz gizem” uyandırabildim mi bilemiyorum ancak eminim yazacaklarımın kimilerini siz de birinci kere duyuyor olabilirsiniz. Hadiii amaaa, biraz heyecan, eller havaya filannn…

Tuzluk, bisiklet vs…

Neyse, “fasulyenin faydalarına”, pardon asıl mevzumuza gelelim! Evet, bugün de faaliyetlerini sürdüren, arabalarıyla yürekleri hoplatan markaların geçmişleri, enteresan başlangıçlarla dolu. Örnekler mi? Birazdan açıklamalarını yapacağım lakin önden ufak da olsa belirteyim istedim. Mesela otomotiv üreticilerini büyük kısmı birer makine üreticisi olarak başlamış aslında. Bugün dünyanın en büyük otomotiv üreticilerinden biri olan Toyota, birinci devirlerde “Toyoda” olarak bilinirken, işe “tekstil makineleri” üretimiyle başlamış. Alman Opel ve şimdilerde iflas edip tarih olan İngiliz Morris ise birinci olarak “bisiklet üretimi”yle anılan şirketlerdi. Daha doğrusu kurucularının birinci işleri buydu. Bununla birlikte Morris’in, ileriki yıllarda “suni teneffüs cihazı” ürettiğini de şuraya bırakıvereyim, dursun.

Çok farklı işler

Bugün tarihe gömülmüş iki firma (ki biri hala efsanedir) “Durand” ve “Studebaker” ise, “atlı otomobiller ve faytonlar” üretirken “atsız otomobillere” geçiş yapanlardandı. Almanya’da “Daimler”, İngiltere’de “Lanchester”, ABD’de ise “Oldsmobile”, başında, araba dışındaki kullanımlar için motor üretimiyle ismini duyuran markalar iken, bugün Opel’in İngiltere’deki markası olan (Stellantis Grubu’nda) “Vauxhall” ise, deniz motorlarıyla ünlenmiş, dikiş makinesi bile üretmişti.

İngilizlerin ünlü (şimdi tarih) Wolseley markası koyun kırpma makinesi, ABD’li eski araba markası “Peerless” çamaşır makinesi, ABD’nin aktif durumdaki ticari araç markası “White” ise macerasının başında “dikiş makineleri” üretimiyle var olmuştu. Tekrar tarih olan bir öbür ABD’li şirket “Pierce”, araba işine girmeden kuş kafesi, buz kutusu, üç tekerlekli çocuk bisikleti üretmiş. Amerikan Buick ise arabaya geçmeden duş, musluk üzere materyallerin yanı sıra birinci sefer döküm küvet üreterek ismini duyurmuş.

Aslen gemi yapıyorlardı

Japonya’nın en eski otomotiv üreticilerinden Mitsubishi de, işe diğer şeylerle başlamıştı. Çünkü şu günlerde kalorifer pompalarından kağıt üretimine, kimyasallardan kamyon, araba ve füzelere kadar pek çok şey üreten Mitsubishi, seyahatine “gemi üretimiyle” çıkmıştı. Bugün bile gemi tersaneleri bulunan Mitsubishi, Yataro Iwasaki tarafından gemiciliğin her kolunda faaliyet gösteren bir şirket olarak ortaya çıkmıştı. Gemilere çelik üretiyor, onları onarıyor, yakıtları için kömür madeni işletiyordu.Bugün dünyanın en büyük otomotiv üreticisi unvanı için Volkswagen Kümesi ile yarışan ve birden fazla kere onu geride bırakmayı başaran Toyota, bu kesime, “tekstil makineleri” üretiminin akabinde girmişti. Aile ismiyle “Toyoda Automatic Loom Works” şirketini kuran ve geliştirdiği otomatik dokuma tezgahını 1924’te üretmeye başlayan Sakichi Toyoda’nın aklında o periyot araba yoktu.

9 yıl sonra araba işine girmelerini sağlayan, oğlu Kiichiro Toyoda oldu. “Toyoda Model AA” ile başlayan maceranın akabinde marka, “Toyota” olarak değiştirildi. Toyota’nın dokumacılık makineleri kısmı ise hala hayatına devam ediyor.

Traktörcülükten üstün otolara…

Bunu herkesin bildiğine eminim. Çünkü ben bile kaç sefer yazdım hatırlamıyorum. Ferruccio Lamborghini yani bugün muhteşem spor arabalarıyla tanıdığımız Lamborghini’nin kurucusu, işe traktör üreticisi olarak başlamıştı.

Kıssa odur ki, araba tutkunu olan Lamborghini, bir Ferrari satın alır lakin şad kalmaz. Bunun üzerine Enzo Ferrari’ye arabanın geliştirilecek yanları üzerine tavsiyelerde bulunur lakin zıt cevap alır. Çünkü Ferrari, kendisine “Otomobillerle uğraşmayı bırak, traktörlerine dön!” gibilerinden bir laf eder. Lamborghini de, bunun üzerine bir araba markası yaratır. Her ne kadar sonradan satmak zorunda kalsa da, traktörün yanı sıra harika spor arabalarda Ferrari’ye toz yutturabileceğini deliller.

 Motosiklet sepetinden sonra…

Her ne kadar sahip değiştirmiş olsa da, bugün bile İngiliz asaletinin ve lüksünün simgelerinden biri olarak kabul edilen Jaguar, aslen 1922’de “motosiklet sepeti” imal eden “Swallow Sidecar Company” ismiyle kurulmuştu.

Motosiklet meraklısı William Lyons ve William Walmsley tarafından kurulan şirket, sonraları araba karoserisi de yapmaya başladı. Böylelikle “Swallow Sidecars” “Swallow Coachbuilding”e, akabinde da “SS Cars Limited” ve son olarak da Jaguar’a dönüştü.

Tuz ve karabiber değirmeni

Fransız üretici Peugeot’yu nasıl bilirdiniz? Ben söyleyeyim, çoğumuz onu, beğendiğimiz araba modelleriyle anarız. Lakin Peugeot ailesinin, bugün bile bilhassa Fransa’da meşhur olan kahve, tuz ve karabiber değirmenleriyle (1810’da) işe başladığını söylesem, hayallerinizi yıkmış olmam sanırım.

Hatta, araba işine başlamaya iten nedenin, o periyotta “kadın elbiselerinin eteklerinde kullanılan çerçeveler” olduğunu da söylesem? Eteklerin havalı ve geniş durmasını sağlayan “iskeletlerde kullanılan” çemberler, ilerleyen yıllarda Peugeot’nun işi büyütmesine ve bisiklet imalatına geçmesine vesile olur. Sonra da gelsin arabalar…

Etiket:

Csa Haber

Gündemin ve Magazinin Tek Adresi CsaHaber.com

Yorum Yap

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar işaretlenmiştir.*

Yorumlar (0)

Herhangi bir yorum yapılmamış.