DOLAR 14,8552 0.19%
EURO 16,3621 0.17%
ALTIN 935,090,28
BITCOIN 6600171,48%
İstanbul
11°

AÇIK

19:28

AKŞAM'A KALAN SÜRE

Dünyadaki en yaygın 10 fobi

Dünyadaki en yaygın 10 fobi

ABONE OL
5 Nisan 2022 19:25
Dünyadaki en yaygın 10 fobi
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Dünyada dağılımı yaşa, cinsiyete, tecrübeye, kültüre ve hatta vakte nazaran değişen sayısız fobi var. Hastalık kapma dehşetinin (nozofobi) son 2 yıldır sıralamada birkaç adım öne geçtiğine kuşku yok.

Daima değişken olduğu için dünyadaki en yaygın fobileri kesin olarak belirlemek zordur. Kasırga fobisi (lilapsofobi) Amerika Birleşik Devletleri’nde doğal olarak çok fazlayken, Hindistan’da daha çok yılan fobisi (ofiofobi) hakimdir.

Fobi, direkt bir tehlike arz etmeyen bir objeden yahut durumdan 6 aydan uzun bir müddet boyunca kendini gösteren, mantıksız ve bazen engelleyici bir kaygıdır. Çoğunlukla doğal ve gerekli bir hayatta kalma refleksi olan endişeden farklıdır.

Bir yılanla yüz yüze geldiğinizde size kaçmak için ekstra güç veren endişedir. Lakin, ekranda birebir hayvanı gördüğünüzde yahut birisi elinize yapay ve zararsız bir yılanı koyduğunda kendinizden geçmenize ve gözlerinizi kapatmanıza neden olan fobidir.

Üç fobi kategorisi vardır; belli bir obje yahut duruma odaklanan toplumsal fobi, agorafobi ve özgül fobiler.

AZ BİLİNEN FOBİLER

Fobiler birçok biçimde ortaya çıkabilir ve onları birbirinden ayıracak yüzden fazla söz olsa da hepsinin isimleri yoktur. Kimileri o kadar azdır ki, yalnızca birkaç insanı tesirler.

Herkesin sözlere dökemeyeceği mantıksız kaygıları olabilir. Örneğin, odanıza müsaadesiz girme yahut muhakkak yerlerde tam olarak nefes alamama endişeniz olabilir.

İşte az bilinen birtakım fobiler:

– Akarofobi (akar, böcek ve solucan üzere küçük canlılardan korkma),

– Katizofobi (oturma korkusu),

– Genufobi (diz korkusu yahut diz çökme eylemi),

– Koumpounofobi (giysilerdeki düğmelerden korkma ),

– Ostrakonofobi (deniz yumuşakçalarından korkma ),

– Pogonofobi (sakal korkusu),

– Ksantofobi (sarı renkten korkma)

– Ekofobi (iklim değişikliği karşısında derin çaresizlik duygusu).

EN YAYGIN 10 FOBİ

Pekala, en yaygın fobiler nelerdir? Yaklaşık 10 bin iştirakçiden oluşan bir çalışma, en yaygın 10 fobiyi şu biçimde açıklıyor:

1. Akrofobi: Yükseklik korkusu

2. Aerofobi: Uçma korkusu

3. Araknofobi: Örümcek korkusu

4. Astrofobi: Şimşek ve fırtına korkusu

5. Otofobi: Yalnız kalma korkusu

6. Klostrofobi: Kapalı alan korkusu

7. Hematofobi: Kan korkusu

8. Aquafobi: Su ve boğulma korkusu

9. Ofiyofobi: Yılan korkusu

10. Zoofobi: Hayvan korkusu

Bu çalışmanın yayınlanmasından kısa bir mühlet sonra, dünya o kadar çok değişti ki, nomofobinin (cep telefonunuzun yanınızda olmaması yahut bataryanın olmaması korkusu) epeyce yaygın olduğu keşfedildi. Bugün ise koronafobi kendini gösteriyor. Bu nedenle fobiler epey değişkendir ve yaygınlıkları değişebilir.

FOBİNİZ OLUP OLMADIĞINI NASIL ANLARSINIZ?

Korkmak olağandır, bu doğal bir hayatta kalma refleksidir. Endişe, artık bir tehlikeyle irtibatlı olmadığında bir fobi haline gelir, kendi içinde tehlikeli olmayan bir şeyden korkulur.

Bir hayvan (köpek, fare, örümcek vb.), doğal bir durum (kan, fırtına vb.), yahut bir durumdan (uçakta, köprüde olmak) oluşan kaygı fobiye dönüşebilir. Dehşet aşırılaştığında ve günlük hayatı bozduğunda tedavi edilmeli ve bunun için bir uzmana danışmak ihmal edilmemelidir.

FOBİ BELİRTİLERİ

Bir fobi, şiddetli ve denetim edilmesi güç yahut imkansız belirtilere neden olur. Fobiye neden olan şeyle karşılaşıldığında dertte artış, tasa, çok süratli atmaya başlayan kalp görülebilir. Ekseriyetle ruhsal ve fizikî rahatsızlıkların bir karışımı vardır, örneğin kaşıntı ve migren tıpkı anda görülebilir.

Bir fobinin öteki bir tanımlayıcı özelliği de belirtilerin kişiyi korkutan şey mevcut olmasa bile düşündüğü anda ortaya çıkmasıdır. Buna beklenti anksiyetesi denir. Örneğin kan fobisi durumunda, belirtileri hissetmek için kanlı bir durumu hayal etmek kafidir.

Birtakım durumlarda, fobi gerçek bir panik atağı tetikleyebilir. Yaklaşık yirmi dakika süren ağır anksiyete atağı yaşanır. Ağır bir endişe hissi, ani bir tehlike hissi ve titreme, terleme, sıcak basmaları, boğulma hissi, nefes alamama, baygınlık, mide bulantısı ve karın ağrısı üzere şiddetli fizikî belirtiler vardır.

FOBİ BİR HASTALIK MIDIR?

Fobi tıbbi olarak bir anksiyete bozukluğu olarak sınıflandırılır. Lakin toplumsal, ailevi yahut iş hayatını hakikaten etkiliyorsa bir hastalık haline gelir. Ayrıyeten, fobi kahve, alkol, uyuşturucu üzere bağımlılıklarla tedavi edilmeye çalışılıyorsa yahut migren üzere bedensel rahatsızlıklar ortaya çıkıyorsa kesinlikle bir uzmana danışılmalıdır.

Birtakım fobiler, güçlü olsalar bile tıbbi tedaviye muhtaçlık duymazlar zira günlük yaşama müdahale etmezler. Örneğin, palyaço fobiniz varsa palyaçoların olduğu yerlerden ve sinemalardan kaçınmak sizi rahatlatır. Fakat bu formül ne yazık ki her vakit uygulanamaz, kedi fobisi olan ailurofobi yaşıyorsanız, onları görmekten her vakit kaçınmanız sıkıntı olacaktır.

Fobi nasıl teşhis edilir?

Birçok vakit kişi fobisini yeterli bilir. Birtakım durumlarda ise bunu gösterenler etraftaki beşerler olur. Tedavi gerektiren bir fobik bozukluğu teşhis etmek için uzmanlar birkaç kritere güvenirler:

– En az 6 aydır var olan ağır bir kaygı,

– Var olabilecek tehlikeyle orantısız bir kaygı,

– Belli bir durum yahut obje ile irtibatlı endişe,

– Endişenin ilgili obje yahut durumla karşılaşır karşılaşmaz tetiklenmesi,

– Kişiyi bu özel durumdan yahut objeden kaçınmaya zorlaması,

– Günlük ömürde değerli bir rahatsızlık kaynağı olması.

Fobinizin bu kriterlere uygun olduğunu düşünüyorsanız bir uzmana görünmelisiniz.

GÖZDEN KAÇIRILMAMASI GEREKEN 2 DEHŞET: AGORAFOBİ VE TOPLUMSAL FOBİ

Agorafobi yaşadığınızda, halka açık bir yerde yahut kaçamayacağınız geniş bir kapalı alanda olmaktan korkarsınız. Yani bu yalnızca bir kalabalık fobisi değildir. Otobüslerde, trenlerde, sinemalarda, alışveriş merkezlerinde, parklarda da agorafobik olabilirsiniz.

Agorafobi çoklukla 18 ila 35 yaşları ortasında ortaya çıkar ve çoğunlukla bayanları tesirler, tedavi edilmezse günlük hayatta büyük bir dezavantaj olabilir. Kimi beşerler konutta kapalı kalır ve zorlukla dışarı çıkmayı başarır. Bu nedenle, agorafobi belirtileriniz olduğunu düşündüğünüz anda, daha berbata gitmeden evvel bir uzmana danışmanız değerlidir.

Toplumsal fobi ise toplumda kolay bir kırgınlığın çok daha ötesidir. Diğerleri tarafından yargılanma, gülünç yahut aşağılanmış hissetme konusundaki ısrarlı ve ağır endişedir. Kimi belirtiler utangaçlığa yakın olsa da (örneğin kızarma) yalnızca utangaçlık değildir. Toplumsal fobi durumunda titreme, kalp çarpıntısı yahut mide bulantısı olabilir. Bazen panik atak görülebilir.

Bu cins bir fobiye sahip olduğunuzda başka beşerlerle birlikte olmak o kadar rahatsız edici hale gelir ki, toplumsal münasebetlerden ve etkileşimlerden mümkün olduğunca kaçınmaya çalışırsınız. Ofis toplantıları, davetler ve imtihanlar size epeyce güç gelir. Etkilenen kişi, her şeyin büsbütün farkındadır, bu olaylara katılmasında bir sakınca yoktur ancak korkusunu yenemez. Günlük hayatını çok karmaşık hale getirir.

Toplumsal fobinin hem erkek hem de bayan nüfusun yaklaşık yüzde 3’ünü etkilediği kestirim edilmektedir. Belirtileri vakitle kötüleşme eğilimindedir. Bu nedenle, rahatsız edici hale gelirlerse kesinlikle bir uzmana başvurulmalıdır.

FOBİ NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Bir fobiyi tedavi etmek mümkündür. Fobi tedavi edilmezse tasa ve dehşetler bağımlılıklarla giderilmek istenebilir ve kimi durumlarda tedavi edilmeyen bir fobi depresyona yol açabilir.

Kolay fobiler için en tesirli tedavi bilişsel davranışçı terapidir (BDT). Eğitimli bir profesyonelin yardımıyla, sizi korkutan durumlarla yüzleşmeyi yavaş yavaş öğrenebilirsiniz. 12 ila 25 seanstan sonra, bu terapi duyarsızlaştırma, endişenin koşulsuzlaştırılması ile sonuçlanır. Tıbbi hipnoz da muhakkak fobi olaylarında yararlı olabilir.

Daha büyük bir fobi, (agorafobi ve toplumsal fobi gibi) BDT’ye ek olarak ruhsal dayanak de kıymetlidir. Duruma nazaran bir psikolog yahut psikiyatrist tarafından takviye sağlanabilir. Ayrıyeten küme terapisi çok tesirlidir. Derinlemesine bir ruhsal çalışma, fobinin kökenini anlamak için faydalıdır.

Son olarak, makul karmaşık fobi olaylarında yahut tedaviye alternatif olarak bir ilaç tedavisi önerilebilir. Antidepresanlar yahut anksiyolitik ilaçlar kullanılabilir.

Tedavide günlük olarak benimsenmesi gereken birkaç ömür kuralı da vardır. Ruhsal tedaviye ek olarak istikrarlı bir günlük ömür, çok yaygın bir fobiyle savaşmanıza yardımcı olacaktır. Kâfi uyku, uygun yemek ve idman için vakit ayırmak gerekir. Alkol, tütün ve uyuşturucu hususlardan mümkün olduğunca uzak durulmalıdır.

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.